Draadloze voorderailleurs fijn afstellen om aanlopen van de ketting te stoppen
Je staat op het punt om je gravelbike op te frissen met een supersnel draadloos schakelsysteem.
Je hebt de kabels vervangen door strakke AXS of Di2 onderdelen, je zadel op de juiste hoogte en je banden staan op spanning. Je trapt eens stevig aan en schakelt naar het zwaarste verzet om te sprinten, maar dan gebeurt het: een irritante metaal-op-metaal schuurpartij. De ketting loopt aan tegen de buitenkooi van je voorderailleur.
Het voelt alsof je remmen aanstaan terwijl je gas geeft. Dat is niet alleen vervelend voor je gehoor, het kost je ook kostbare wattages en slijt je aandrijflijn onnodig snel.
Gelukkig is er een simpele oplossing. Met een paar micro-adjustments en de juiste instellingen zorg je dat je voorderailleur zo scherp schakelt als een mes door boter.
Waarom een draadloze voorderailleur kan aanlopen
Een ketting die aanloopt, oftewel "chain rub", is een veelvoorkomend euvel bij gravelbikes met moderne, brede cassette en compacte voorderailleurs.
In tegenstelling tot de oude, volledig stalen systemen van vroeger, zijn de kooien van moderne voorderailleurs vaak van carbon of lichtgewicht aluminium en staan ze extreem dicht op de kettingbladen om gewicht te besparen en schakelsnelheid te verhogen. De voornaamlijke boosdoeners zijn de hoogte en hoek van de derailleur. Als de derailleur te laag staat, raakt de ketting de bovenste rand van de kooi.
Als hij niet parallel staat aan het buitenblad, loopt de ketting aan de voorkant of achterkant van de kooi. Tot slot speelt de kettinglijn een grote rol.
Op een gravelbike schakel je vaak naar combinaties die technisch niet perfect zijn (zoals een groot blad achter en een klein blad voor), waardoor de hoek van de ketling scherp wordt en deze makkelijker tegen de kooi schuurt.
Het doel is om de speling minimaal te houden zonder contact.
De juiste hoogte en uitlijning instellen
Voordat je aan de software begint, moet de hardware perfect zitten. De basis van een stille en soepele aandrijflijn begint bij de fysieke montage.
De meeste moderne elektronische voorderailleurs (zoals de SRAM Force AXS of Shimano Ultegra Di2) hebben een specifieke richtlijn voor de hoogte.
De gouden regel is dat de buitenste kooi van de voorderailleur 1 tot 2 millimeter boven de tanden van het grootste kettingblad moet staan. Gebruik een liniaal of een speciale montagesjabloon als je die hebt. Zorg er vervolgens voor dat de kooi volledig parallel aan het buitenblad staat.
Kijk van bovenaf en van opzij. Een kleine afwijking zorgt er al voor dat de ketting aan één kant raakt. Als je eenmaal de juiste hoogte hebt gevonden, draai je de montageschroef dan vast, maar niet te strak.
Micro-adjustments via de app of shifters
Nu het echte werk begint. Zodra je rijdt, merk je pas echt of de afstelling perfect is.
Bij elektronische systemen hoef je niet meer met een schroevendraaier aan de slag op het stuur. Je kunt de positie van de voorderailleur micro-fijn bijstellen terwijl je op de fiets zit.
Voor SRAM AXS gebruikers: download de AXS app op je telefoon. Daar kun je de positie van de derailleur aanpassen (naar binnen of buiten schuiven). Of nog sneller: terwijl je fietst, hou je de shiftknop ingedrukt (de grote AXS knop op je shifter). De derailleur beweegt dan in kleine stapjes opzij.
Let goed op: als je ketting aanloopt in de grote blad/kleine cassette combinatie, beweeg de derailleur dan een stapje naar buiten.
Voor Shimano E-Tube gebruikers: Dit werkt via je fietscomputer of de E-Tube app. Dit heet de "Trim" functie. Je kunt de positie van de derailleur aanpassen zodat je in alle versnellingen een stillere aandrijflijn hebt.
Let op: Shimano's Trim functie is actief terwijl je rijdt, waardoor de derailleur automatisch een klein beetje beweegt om aanlopen te voorkomen. Als je deze optie niet aanstaat, moet je hem handmatig instellen.
High (H) en Low (L) limietschroeven afstellen
De limietschroeven bepalen de uiterste bewegingsbereiken van je voorderailleur. Zonder deze juiste afstelling, schakel je je ketting zo van je fiets af, of kun je niet naar het lichtste of zwaarste blad schakelen.
De High (H) schroef stopt de beweging naar buiten. Als je deze te strak zet, kun je niet schakelen naar het grootste blad. Als je hem te los zet, valt de ketting eraf.
Je stelt hem af door de ketting op het grootste blad en het kleinste tandje achter te zetten en de schroef zo te draaien dat er ongeveer 0,5 tot 1 mm speling is tussen de ketting en de kooi.
De Low (L) schroef stopt de beweging naar binnen. Dit voorkomt dat de ketting tussen het frame en het kleine blad valt. Zet de ketting op het kleinste blad en het grootste tandje achter. Draai de L-schroef totdat de derailleur net niet verder naar binnen kan. Zo voorkom je kettingval en zorg je voor voldoende ruimte.
Ondersteuningswiggen (support wedges) correct plaatsen
Veel moderne frames, vooral carbon gravel frames, hebben een speciale, vlakke plek op de bottom bracket bracket of de onderste bracketbuis. Hier passen kleine kunststof blokjes in, de zogenaamde support wedges. Deze zijn cruciaal voor de stabiliteit van je draadloze voorderailleur.
De derailleurklem is sterk, maar door de kracht die je zet tijdens het schakelen (en door de trillingen op gravel) kan de derailleur iets verschuiven als hij niet volledig ondersteund wordt.
De wiggen zorgen voor extra stijfheid bij het schakelen en voorkomen dat de klem het frame beschadigt door drukpunten. Gebruik altijd de wiggen die bij je derailleur of frame horen. Zijn ze kwijt?
Bestel ze bij de dealer. Een wig die te dik is, zorgt dat de derailleur te ver naar buiten staat; een te dunne zorgt voor speling.
Testen onder belasting op de weg
Een fiets op een standaard testen is één ding, maar hoe hij zich gedraagt onder volle belasting is wat telt.
Als je op de trappers staat en kracht zet, beweegt je frame iets (suspension flex, frame flex) en dat kan de kettinglijn lichtjes veranderen. Rijd een stukje en probeer alle combinaties uit.
Let specifiek op cross-chaining: schakel naar het grote blad vooraan en het grootste tandje achter. Dit is een extreme hoek. Loop je dan aan? Dan moet je de derailleur nog iets naar buiten bijstellen via de micro-adjust.
Schakel vervolgens agressief van het kleine blad naar het grote blad. Is je schakelsnelheid traag of klapt de ketting erop?
Dan kan de spanning of de limietschroef iets bijgesteld worden.
Veelgemaakte fouten bij elektronische voorderailleurs
Zelfs met de beste technologie kun je fouten maken. De meest voorkomende is het te strak vastdraaien van de limietschroeven.
Hierdoor beweegt de derailleur net niet ver genoeg en schakel je moeilijk of beschadig je de ketting. Een andere klassieker is het vergeten van de support wedge. Zonder wig voelt de montage wel stevig, maar na een zware klim op de gravel kan de derailleur iets zijn verschoven.
Veelgestelde vragen
Hoe stop ik het aanlopen van mijn SRAM AXS voorderailleur?
Dit leidt tot een plotselinge aanloop die je eerder niet had. Controleer dus altijd of je de juiste wig gebruikt hebt en of de derailleurklem echt strak op het frame aansluit.
Wat doen de limietschroeven op een elektronische derailleur?
Controleer allereerst of de derailleur parallel staat aan het buitenblad en of de hoogte tussen de 1 en 2 mm is. Gebruik daarna de micro-adjust functie via je shifters (ingedrukt houden terwijl je rijdt) om de positie fijn af te stellen totdat het geluid weg is. Ze bepalen de maximale uitslag naar binnen (Low) en buiten (High). Ze voorkomen dat de ketting van de bladen valt of tussen het frame en het blad komt.
Heeft SRAM AXS een automatische trimfunctie?
Bij elektronische schakelaars zijn ze vaak minder cruciaal voor het schakelen zelf (dat doet de motor), maar essentieel voor de veiligheid. Nee.
Waarom valt mijn ketting eraf bij het opschakelen?
SRAM AXS gebruikt een specifiek Yaw-ontwerp bij de duurdere groepen (Red/Eagle), waarbij de kooi lichtjes meedraait met de ketting. Bij de meeste gravel AXS systemen (Rival) draait de kooi niet automatisch, maar is de tolerantie zo breed dat trimmen vaak niet per se nodig is tenzij je extreme cross-chaining ritten maakt. Dit is vaak omdat de derailleur te hoog gemonteerd is of omdat de High (H) limietschroef te ver uitgedraaid is, waardoor de kooi de ketting niet tegenhoudt.
Wat is een support wedge voor de voorderailleur?
Een klein blokje (vaak van plastic of metaal) dat in de vorm van je frame past.
Het zorgt dat de derailleurklem volledig vlak zit, wat extra stijfheid geeft tijdens het schakelen en het frame beschermt tegen krassen en drukplekken.