Zelf een trapas met keramische lagers strak in je carbon gravelframe persen
Je staat te popelen om je carbon gravelframe af te bouwen, maar die trapas moet er nog in. Je hebt een strakke press fit trapas met keramische lagers liggen en je wilt het zelf doen, zonder de fietsenmaker.
Het is een klusje waar je even rustig voor moet gaan zitten, want met carbon is voorzichtigheid geboden.
Je wilt geen kraken, geen speling en al helemaal geen beschadigde frameschalen. In deze gids leiden we je stap voor stap door het proces van voorbereiding tot en met de eindcontrole, zodat je met een tevreden gevoel en een soepel draaiende crank de deur uitgaat.
Voorbereiding van het carbon bottom bracket frame
Voordat je ook maar denkt aan persen, moet je frame er perfect schoon en klaar voor zijn.
De schaal in je carbon frame, oftewel de bottom bracket shell, is de plek waar de trapascups strak in moeten passen. Als hier maar een klein beetje oud vet, stof of carbonvezelresten achterblijven, krijg je geen strakke verbinding en ontstaat er op den duur een vervelend kraken. Begin met een zachte borstel en een beetje isopropylalcohol om de binnenzijde grondig te ontvetten.
Gebruik geen schuurmiddelen die de carbonvezels kunnen aantasten. Nadat de schaal brandschoon is, meet je de toleranties op.
Gebruik een schuifmaat om de diameter van de schaal te meten op drie verschillende plekken: boven, midden en onder.
Vergelijk deze met de diameter van de trapascups. Een kleine variatie is normaal, maar als het verschil meer dan 0,1 millimeter is, kan het zijn dat de cups niet perfect passen. Dit is cruciaal bij carbon frames, waar de toleranties vaak krapper zijn dan bij aluminium. Een goed passende trapas voorkomt micro-bewegingen en dus kraken op de lange termijn.
Kiezen tussen montagepasta, vet of Loctite
De keuze voor het juiste smeermiddel is bepalend voor de levensduur van je trapas. Standaard vet is vaak niet de beste optie voor een press fit in carbon, omdat het kan uitzetten en de pasvorm kan aantasten.
Veel fietsers kiezen voor een speciale carbon montagepasta. Deze pasta bevat fijne deeltjes die de toleranties opvangen en zorgen voor een stroeve, maar soepele verbinding.
Zo voorkom je dat de cup alsnog gaat bewegen en kraken. Wil je echt zeker zijn van een vaste verbinding, dan is een retaining compound zoals Loctite 609 of 680 een uitstekende keuze. Dit is een vloeibaar middel dat uithardt als het geen zuurstof krijgt, precies wat er gebeurt tussen de cup en de frame-schaal.
Je brengt een dunne laag aan op de buitenkant van de cup. Een tube Loctite 609 kost ongeveer €15 en gaat lang mee. Gebruik geen Loctite als je de trapas in de toekomst weer wilt verwijderen; dan is een montagepasta beter.
Het juiste persgereedschap voor keramische lagers
Om je trapas strak en recht in het frame te persen, heb je het juiste gereedschap nodig. Gebruik nooit een hamer en een stuk hout, dat is een garantie voor beschadigingen aan je carbon frame of de delicate keramische lagers.
Een professionele lagerpers is onmisbaar. De meeste merken, zoals Park Tool, Abbey Bike Tools of Hozan, hebben specifieke press fit tools voor fietsen.
Een basis set kost tussen de €80 en €150, afhankelijk van de kwaliteit en het aantal meegeleverde adapters. Zorg dat je een set hebt met drift adapters die passen op de diameter van je trapascups. Voor een standaard BB86 of BB92 trapas zijn dat vaak adapters van 40 of 42 millimeter.
De pers moet stabiel staan en recht boven het frame kunnen worden aangedraaid. Een goede lagerpers zorgt ervoor dat je gelijkmatige druk uitoefent, zodat de cup recht de schaal in glijdt zonder te kantelen. Dit voorkomt scheefstand en beschadigingen aan de carbonvezels.
Stapsgewijze pers-techniek om scheefstand te voorkomen
De techniek zelf is eenvoudig, maar vereist oplettendheid. Begin met het aanbrengen van je montagepasta of Loctite op de cup.
Plaats de cup voorzichtig in de opening van het frame. Zorg dat de cup recht staat en niet schuin. Plaats de pers erop en zorg dat de adapter precies op de cup rust, niet op de frame-schaal.
Draai de pers langzaam aan, met kleine bewegingen, tot je weerstand voelt.
Per één kant tegelijk: druk de linker cup voorzichtig tot hij net onder het frameoppervlak zit. Stop even, controleer de uitlijning en ga dan verder. Herhaal dit voor de rechter cup. Haast je niet; een scheef geperste cup is bijna niet meer recht te krijgen zonder het frame te beschadigen.
Als beide cups op hun plek zitten, controleer je of ze gelijk liggen met het frame. Gebruik een vlakke ondergrond om te kijken of de trapas waterpas staat.
Controle van de draaiweerstand na installatie
Nadat de trapas is geperst, is het tijd voor de crankstel. Monteer de crankas volgens de specificaties van de fabrikant.
Bij keramische lagers is de pre-load vaak lager dan bij stalen lagers.
Gebruik een torque wrench om de pre-load ring vast te zetten; meestal is 2-4 Nm voldoende. Draai de crank en voel de weerstand. De crank moet soepel draaien zonder speling of haperingen.
Check ook de speling van de crankstel. Er mag geen verticale beweging zijn.
Als je speling voelt, draai dan de pre-load ring iets strakker, maar forceer niets. Bij twijfel, verwijder de crank en controleer of de trapas correct is geperst. Een soepele draaiing is het doel; als je weerstand voelt, controleer dan of er geen carbonvezels tegen de lagers aanzitten.
Veelgestelde vragen
Hoe pers je een press fit trapas in een carbon frame?
Gebruik een professionele lagerpers en pers de cups er één voor één recht in. Begin met een brandschone schaal, breng montagepasta of Loctite aan en druk de cup langzaam en gelijkmatig aan zonder te forceren.
Moet er vet aan een press fit trapas?
Bij carbon frames wordt vaak een specifieke montagepasta of retaining compound (zoals Loctite) aangeraden, geen standaard vet. Vet kan uitzetten en de pasvorm aantasten, wat tot kraken leidt. Kraken ontstaat meestal door micro-bewegingen tussen de trapascup en het frame door slechte toleranties.
Waarom kraakt mijn press fit trapas?
Zorg voor een schone schaal, de juiste pasta en een strakke persing om dit te voorkomen.
Kan ik een trapas installeren zonder pers?
Het wordt sterk afgeraden; improviseren met een hamer kan het carbon frame of de keramische lagers beschadigen. Investeer in een lagerpers voor een veilige installatie. Volg de specificaties van de fabrikant, meestal met een pre-load ring net strak genoeg om speling weg te nemen. Gebruik een torque wrench en forceer niets als je keramische lagers zelf gaat persen.