Schroefdraad trapassen (BSA) installeren in je gravelbike voor maximale betrouwbaarheid
Je gravelbike verdient een trapas die niet piept, niet vastroest en gewoon zijn werk doet, jaar in jaar uit. De BSA-schroefdraad is de oude vertrouwde standaard die precies dat biedt: simpel, sterk en superbetrouwbaar.
In deze gids neem ik je mee door het hele proces, van de voorbereiding tot de laatste slag met de momentsleutel. We gaan voor maximale duurzaamheid, zodat jij je hoofd bij het gravelen kunt houden en niet bij het gesjouw met materiaalpech.
Wat is een BSA schroefdraad trapas?
De BSA (British Standard Cycle) standaard is de klassieke schroefdraad die al decennia meegaat. Het frame heeft aan beide kanten van de trapasopening een schroefdraad: de linkerzijde heeft een rechtse draad, de rechterzijde (aandrijfzijde) heeft een linkse draad. Die linkse draad aan de aandrijfzijde is slim: door het trappen wordt de cup niet losgedraaid, maar juist strakker getrokken.
De breedte van een BSA-trapasopening is 68 mm voor race- en gravelbikes, of 73 mm voor mountainbikes.
De schroefdraad heeft een diameter van 1,37 inch, wat neerkomt op 34,8 mm. Deze maatvoering zorgt voor een brede compatibiliteit met heel wat crankstellen en lagersets.
Veel gravelbikes kiezen voor BSA vanwege de eenvoud. Je hebt geen speciale tools nodig voor het monteren, en reparaties zijn vaak ter plekke uit te voeren. Bovendien is de kans op lekkage bij de juiste montage nihil, wat in modderige omstandigheden een groot voordeel is.
Wil je een BSA trapas kopen? Reken op een prijs tussen €30 en €120, afhankelijk van het type lagers.
Een basis Shimano Hollowtech II trapas kost rond de €35, een keramische versie van CeramicSpeed loopt op tot €150. Voor gravelbikes zie je vaak de Shimano BB-RS500 (€45) of de FSA MegaExo (€50) als populaire keuzes.
Voorbereiding van het frame en de schroefdraad
Een schone en vlakke trapasopening is de basis voor een betrouwbare installatie.
Begin met het schoonmaken van de schroefdraad in het frame. Gebruik een fijne draadborstel of een oud tandenborstel om oude vetresten en vuil weg te halen. Doe dit voorzichtig; je wilt de draad niet beschadigen.
Daarna controleer je of de trappotvlakken (facing) vlak zijn. Als het frame net is geverfd of als er oneffenheden zitten, kunnen de trapascups niet recht zitten.
Laat dit bij een fietsenmaker doen met een facing-tool. De kosten hiervoor liggen rond de €20-€30 per kant.
Schroefdraad beschermen doe je met een dun laagje anti-seize of montagevet. Breng dit aan met een borsteltje of een wattenstaafje. Zorg dat alle draadgangen bedekt zijn, maar niet overdreven veel vet gebruikt. Te veel vet kan leiden tot vuiltjes die later in de lagers kunnen komen.
Gebruik geen Teflon-tape of andere sealants; die zijn niet nodig en kunnen de schroefdraad beschadigen. BSA is een nauwkeurige standaard, dus een beetje zorgvuldigheid loont. Als je een nieuw frame bouwt, controleer dan direct de schroefdraad op productieresten.
Het juiste montagevet of anti-seize kiezen
Montagevet is je beste vriend bij het installeren van een BSA trapas. Het voorkomt dat de aluminium cups vastroesten in het frame, wat vooral bij titanium of stalen frames kan gebeuren.
Kies voor een vet op basis van koper of nikkel, dat is geschikt voor aluminium-op-aluminium contact. Een populaire keuze is de Anti-Seize van Finish Line (€10 voor 50 ml). Je hebt maar een klein beetje nodig; een potje gaat jaren mee.
Breng een dunne laag aan op de schroefdraad en ook op de zitting van de cup.
Dit voorkomt koudlassen en zorgt voor een soepele montage. Waterbestendigheid is belangrijk bij gravelbikes. Vet met een hoge waterafstotendheid, zoals de Park Tool PolyLube 1000 (€8), beschermt de schroefdraad tegen modder en regen. Vet dat uitdroogt of verhardt, kan juist problemen geven, dus kies een kwaliteitsproduct.
Let op: gebruik geen smeermiddelen op basis van silicone of graphite; die kunnen chemicaliën afgeven die het aluminium aantasten. Een goede anti-seize kost tussen €5 en €15 en is een kleine investering voor jarenlang rijplezier.
Stapsgewijze installatie van de BSA trapascups
Begin met de niet-aandrijfzijde (linkerkant). Deze cup draait met de klok mee vast.
Gebruik een passende sleutel, zoals een BSA-cupsleutel (€15-€25) of een universele trapassleutel.
Zet de cup met de hand recht in de schroefdraad en draai hem vast tot hij niet verder gaat zonder kracht. Gebruik een momentsleutel voor de laatste slag. De aanbevolen spanning is 35-50 Nm, afhankelijk van het materiaal van je frame.
Bij aluminium frames blijf je onder de 40 Nm om beschadiging te voorkomen. Een momentsleutel van Park Tool (€40-€60) is een goede investering voor elke thuismonteur. De aandrijfzijde (rechterkant) draai je met de klok tegen in vast. Dit is de linkse draad.
Zorg dat je de juiste sleutel gebruikt; een verkeerde sleutel kan de draad beschadigen.
Draai eerst met de hand, dan met de momentsleutel tot 35-50 Nm. Controleer of beide cups recht zitten en gelijk liggen.
Een scheve cup leidt tot lagerweerstand en vroegtijdige slijtage. Gebruik een waterpas of een visuele controle. Als je twijfelt, draai dan lichtjes terug en probeer opnieuw.
Tip voor gravelbikes: als je vaak in natte omstandigheden rijdt, kun je een extra laag anti-seize aanbrengen op de zichtbare rand van de cup.
Dit voorkomt corrosie aan de buitenkant. Een simpele truc die je fiets langer mooi houdt.
Crankstel monteren en speling afstellen
Nu de trapascups vastzitten, is het tijd voor de crankstel. Schuif de as door de lagers heen.
Bij een Hollowtech II crankstel (zoals Shimano) zit de as vast aan de linker crankarm.
Zorg dat de O-ringen op de juiste plek zitten en dat de as recht in de lagers glijdt. Monteer de rechter crankarm en draai de bouten vast met een momentsleutel. Gebruik een koppel van 12-15 Nm, afhankelijk van de specificaties.
Te strak kan de as beschadigen, te los zorgt voor speling. Een momentsleutel is hier onmisbaar; de Park Tool TW-1.2 (€45) is perfect voor deze klus.
Stel de speling af met de pre-load ring. Deze ring zit links op de as en zorgt dat de lagers niet te strak of te los zitten. Draai de ring met de hand vast tot je geen speling meer voelt, maar de crank nog soepel draait. Gebruik geen gereedschap; met de hand is voldoende.
Test de crank door hem rond te draaien. Hoor je een klik of voel je weerstand?
Controleer dan of de pre-load ring goed zit. Bij gravelbikes is een lichte speling oké, maar geen teken van loszitten. Regelmatig controleren voorkomt problemen onderweg.
Sluit af met een laatste check. Zorg dat alle bouten op het juiste koppel staan en dat er geen vreemde geluiden zijn. Je BSA-trapas is nu klaar voor duizenden kilometers gravelplezier.
Veelgestelde vragen
Welke kant draai je een BSA trapas los? De aandrijfzijde (rechterkant) draai je met de klok mee los, de niet-aandrijfzijde (linkerkant) draai je tegen de klok in los. Dit komt door de linkse draad aan de aandrijfzijde.
Wat is het verschil tussen BSA en ITA schroefdraad? BSA heeft een linkse draad aan de aandrijfzijde en een breedte van 68/73mm, terwijl ITA (Italiaans) aan beide kanten rechtse draad heeft en 70mm breed is. ITA is minder gangbaar bij gravelbikes. Heb ik spacers nodig bij een BSA trapas? Dit hangt af van de breedte van je trappot (68mm of 73mm) en het type crankstel.
Raadpleeg altijd de handleiding van de trapas; Shimano geeft vaak spacers mee voor 68mm frames.
Kan ik een 30mm as in een BSA trapas gebruiken? Ja, er zijn speciale BSA trapassen met grotere lagers die compatibel zijn met 30mm crankassen. Bijvoorbeeld de Wheels Manufacturing BSA30 (€80-€100). Check wel de framebreedte voor compatibiliteit.
Waarom moet ik montagevet gebruiken op de schroefdraad? Vet voorkomt dat de aluminium cups vastroesten of koudlassen in het frame, en het helpt kraken te voorkomen. Zonder vet kan de trapas na een regenbui vastzitten, wat reparatie bemoeilijkt.