Data-gedreven en harde keuzes maken voor je cassetteverhouding na een analyse van je rit
Je bent net terug van een zware rit, je benen branden en je ademhaling is nog niet normaal.
Je fietscomputer toont een hoop cijfers, maar wat betekenen die eigenlijk voor je aandrijflijn? In plaats van zomaar een cassette te kopen, is het tijd voor een harde keuze gebaseerd op data. We gaan je rit analyseren en bepalen welke cassette je echt nodig hebt.
Cadans en vermogensdata analyseren na een zware rit
Na een zware klim of een intensieve graveltocht open je je favoriete analyse-app.
De eerste metric die je checkt is je cadans, oftewel je trapfrequentie. Kijk naar de verdeling: zat je constant boven de 85 rpm of ben je op steile stroken weggezakt naar beneden de 70 rpm?
Een cadans tussen de 85 en 95 omwentelingen per minuut wordt door veel fysiologen als optimaal beschouwd voor duurprestaties. Als je tijdens de zwaarste delen van je rit structureel onder deze waarde duikt, produceer je te veel kracht per pedaalslag. Dat belast je spieren en gewrichten meer dan nodig is. Check ook je vermogensdata op de steilste stukken.
Als je ziet dat je op een 10% helling met 250 watt maar net boven de 15 km/u uitkomt, weet je dat je verzet te zwaar is voor jouw huidige trapfrequentie.
Deze data is je basis voor de volgende stap.
Het ideale verzet berekenen voor jouw specifieke FTP
Je FTP (Functional Threshold Power) is je maximale vermogen dat je een uur kunt volhouden. Stel, je weegt 75 kg en je FTP is 250 watt.
Dat is ongeveer 3,3 watt per kilo. Voor klimmen wil je weten welk verzet je nodig hebt om op een acceptabele cadans te blijven.
Gebruik een simpele formule of een gear calculator. Stel je wilt op een helling van 8% met 200 watt rijden en een cadans van 85 rpm aanhouden. Je hebt dan een specifiek verzet nodig.
Verschil tussen 1x en 2x aandrijflijnen op gravel
Een gemiddelde gravelbike met 700c banden en een 40T kettingblad heeft ongeveer een 11-34T cassette nodig om bij 20 km/u op een 8% helling nog comfortabel te trappen. Watt per kilo is cruciaal voor klimmen.
Als je lichter bent, heb je minder wattage nodig voor dezelfde snelheid. Een lichtere rijder kan vaak met een standaard 11-34T cassette uit de voeten, terwijl een zwaardere rijder misschien een 11-36T of 11-40T cassette overweegt. De keuze tussen een 1x (single chainring) en 2x (dubbel kettingblad) systeem bepaalt je cassette-keuze enorm. Bij een 1x systeem heb je geen voorderailleur, wat zorgt voor meer eenvoud en minder risico op kettingverlies in ruig terrein.
Je cassette moet dan wel een groot bereik hebben om zowel de steile klimmen als de snelle afdalingen aan te kunnen.
Een typische 1x gravel setup gebruikt een 40T of 42T kettingblad met een cassette van 11-42T of 11-46T. De stappen tussen de kransjes zijn groter dan bij een 2x systeem. Dit betekent dat je soms net iets harder of zachter moet trappen dan je zou willen.
Bij een 2x systeem heb je meer fijnmazigheid. Een combinatie van een 50/34T kettingblad en een 11-34T cassette geeft je veel opties.
Je kunt altijd een ideale cadans vinden. Nadeel is de complexiteit en het gewicht. Voor gravelrijders die vaak in de bergen fietsen, wint een 1x systeem aan populariteit vanwege de robuustheid.
Klimverzet bepalen aan de hand van VAM (stijgsnelheid)
VAM staat voor Velocità Ascensionale Media, oftewel je gemiddelde stijgsnelheid in hoogtemeters per uur.
Deze metric zegt veel over je klimvermogen en je verzet. Als je tijdens een rit je VAM bekijkt, kun je inschatten hoe snel je omhoog gaat en welk verzet daarbij hoort. Stel, je VAM is 800 m/u op een gemiddelde helling van 6%. Je snelheid is dan ongeveer 13,3 km/u.
Om dit comfortabel te doen met een cadans van 85 rpm, heb je een licht verzet nodig. Een 40T kettingblad met een 34T kransje achter is dan ideaal.
Software tools gebruiken voor versnellingsanalyse
Je kunt VAM vertalen naar je verzet. Als je weet dat je met 250 watt een VAM van 1000 m/u kunt halen, kun je berekenen welk verzet je nodig hebt om die output te leveren bij een cadans van 85-95 rpm.
Dit voorkomt dat je te zwaar of te licht trapt en optimaliseert je energieverbruik. Gelukkig hoef je dit niet allemaal handmatig te doen. Er zijn tools zoals de Gear Calculator van Shimano of apps zoals Strava en TrainingPeaks die je data verwerken.
Als je een elektronisch schakelsysteem hebt, zoals Shimano Di2 of SRAM AXS, kun je in Garmin Connect of de bijbehorende app precies zien welke versnellingen je het meest gebruikt. Deze data is goud waard.
Je ziet bijvoorbeeld dat je 70% van de tijd in de middelste versnellingen rijdt en alleen op de steilste hellingen naar de lichtste kransjes grijpt. Dat kan betekenen dat je cassette te breed is voor je dagelijkse ritten en je beter een iets smallere cassette kunt overwegen voor een fijnere schakelervaring. Een andere handige tool is de online gear calculator.
Voer je fietsmaten, bandenmaat en kettingblad in, en je krijgt een overzicht van je versnellingen per combinatie.
Dit helpt je bij het kiezen van de juiste cassette voor je specifieke ritten.
Veelgestelde vragen
Welke cassette heb ik nodig voor in de bergen?
Voor de bergen wordt vaak een cassette met een 32T of 34T als grootste kransje aangeraden, afhankelijk van je conditie. Als je zwaarder bent of minder vermogen hebt, overweeg dan een 36T of zelfs een 40T cassette voor je gravelbike.
Hoe kies ik de juiste tandwielen voor mijn gravelbike?
Analyseer je cadansdata: als je op steile klimmen vaak onder de 70 rpm zakt, heb je een lichter verzet nodig.
Kies een cassette met een groter bereik, zoals een 11-42T, en combineer die met een kettingblad van 40T of 42T. Wat is het voordeel van een 1x aandrijflijn?
Een 1x systeem is simpeler, de ketting valt er minder snel af en je hebt geen voorderailleur nodig. Dit maakt het onderhoud makkelijker en het gewicht lager, ideaal voor gravelrijders die in ruig terrein fietsen.
Hoe kan ik zien welke versnellingen ik het meest gebruik?
Als je elektronisch schakelt (zoals Di2 of AXS), kun je in de bijbehorende app of Garmin Connect precies zien hoe lang je in elke versnelling hebt gereden. Deze data helpt je bij het optimaliseren van je cassette-keuze. Wat is VAM bij wielrennen?
VAM staat voor Velocità Ascensionale Media en meet je gemiddelde stijgsnelheid in hoogtemeters per uur. Het is een handige metric om je klimprestaties te vergelijken en je verzet te bepalen.
Praktische tips voor je cassette-keuze
Begin met het verzamelen van data van je laatste ritten. Bekijk je cadans, vermogen en VAM op de zwaarste stukken.
Gebruik deze informatie om je ideale verzet te berekenen. Overweeg je rijstijl en de typische routes die je fietst. Als je vooral in de vlakke gebieden rijdt, is een bredere cassette niet nodig.
Voor de bergen is een lichter verzet essentieel. Vergeet niet om je budget in de gaten te houden.
Een Shimano 105 11-34T cassette kost ongeveer €50, terwijl een SRAM XG-1150 11-42T rond de €80 ligt. Kies wat bij je past en wat je ritdata aangeeft. Test je nieuwe setup op een bekende route. Pas je schakelgedrag aan en kijk of je cadans stabiel blijft. Het gaat erom dat je comfortabel en efficiënt trapt, zodat je langer kunt genieten van je ritten.