Het voorkomen van roest en corrosie op dure trapaslagers in de winter
Stel je voor: je hebt net een setje dure, high-end trapaslagers gemonteerd.
Misschien wel ceramicSpeed of een topset van Wheels Manufacturing. Je trapt, en alles voelt perfect. Soepel, stil, licht.
En dan komt de winter. De eerste rit door pekel. De koude dagen. Je fiets staat in de schuur of garage. En langzaam maar zeker sluimert er een vijand binnen: roest.
Niets is zo frustrerend als dure precisie-onderdelen die ten onder gaan aan corrosie.
Je investeert in gewichtsbesparing en efficiency, en dan dit. Het voorkomen van roest op je trapaslagers in de winter is geen rocket science, maar het vraagt wel om een plan. Een goede voorbereiding en het juiste onderhoud maken het verschil tussen een soepele wintertraining en een dure reparatie in het voorjaar.
Oorzaken van corrosie in trapaslagers tijdens de winter
De winter is de ultieme test voor je fiets. De belangrijkste boosdoener is combinatie van vocht en zout. In Nederland en België strooien we massaal met strooizout bij gladheid.
Dat zout is extreem agressief voor metaal. Als je na een ritje door de sneeuw en pekel je fiets in de schuur zet, is het vaak koud buiten en warmer binnen.
Dit zorgt voor condensatie. Waterdruppels vormen zich overal, ook rondom je trapas.
Dat vocht mengt met het zout en vormt een perfecte cocktail voor roestvorming, oftewel oxidatie. Een ander veelvoorkomend probleem is water dat in het frame loopt. Tijdens het wassen of door regen kan water via de zadelpen of interne kabelpoorten naar binnen lopen.
Omdat een trapas het laagste punt in het frame is, verzamelt al dat water zich daar.
Als je lagers niet goed afgesloten zijn, of als de trapas niet intern geseald is, blijft dat water staan. Het gevolg? Roest op de lagerhuizen en de crankspindel. Zelfs met keramische kogels kan de stalen loopbaan aangetast worden. Zorg dus dat je frame water kan afvoeren.
Roestvrij staal vs gecoate keramische lagers
Wat zijn nu de beste materialen om roest tegen te gaan? De keuze voor lagers is hierin cruciaal.
Standaard stalen lagers zijn het minst bestand tegen roest. Ze hebben een beschermlaagje, maar als dat beschadigd is, gaan ze snel oxideren.
RVS (Rostvrij Staal) lagers zijn een stuk beter. Ze zijn gemaakt van specifiek roestvrij staal, zoals 440C of 316. Dit materiaal is van nature al bestand tegen roest. Toch is het geen waterdichte garantie.
Zelfs RVS kan onder extreme omstandigheden roestplekjes vertonen, hoewel het veel langzamer gaat.
De topklasse bestaat uit gecoate lagers met keramische kogels. De kogels zelf (meestal siliciumnitride) roesten nooit. Ze zijn harder en gladder dan staal.
De truc zit hem in de coating op de stalen loopbanen. Fabrikanten als CeramicSpeed gebruiken speciale coatings (bijvoorbeeld DLC - Diamond Like Carbon) die extreem hard en waterafstotend zijn.
Deze coatings sluiten het metaal volledig af van vocht en zout. Daarnaast zijn er lagers met titanium nitride (TiN) coating.
Deze gouden coating is ook zeer corrosiebestendig. Let op: een onbeschermde stalen loopbaan met keramische kogels is alsnog gevoelig voor roest aan de buitenkant en de race. Dus de coating is essentieel.
Het frame sealen: waterafvoer en interne bescherming
Je kunt je lagers nog zo goed beschermen, als het water blijft binnenkomen, blijf je een gevecht voeren. Een belangrijke stap is het waterdicht maken van je frame.
Check of je frame drainage gaten heeft. Kleine gaatjes onder in de bottom bracket shell of bij de steekassen die water naar buiten laten lopen. Zitten deze verstopt? Maak ze schoon! Dit voorkomt dat water blijft staan rondom je trapas.
Let ook op de interne kabelgeleiding. Veel moderne racefietsen hebben interne kabels via de zadelpen of het frame.
Als hier water inloopt, loopt het direct naar de laagste plek: de trapas. Gebruik bij montage van je trapas en crankset een goede laag vet op de trapasbouten en de crankspindel. Dit sluit naden en kieren af. Als je interne kabels hebt, kun je bij de ingangspunten een beetje vet of een rubberen plug gebruiken om water tegen te houden. Voorkomen is beter dan genezen.
Winterklaar maken met marine grease en anti-corrosie spray
Het echte werk begint met het juiste vet. Gebruik voor je trapaslagers een waterafstotend vet.
Veel topfietsers zweeren bij marine grease. Dit is een dik, vet op basis van lithium of aluminium, speciaal ontwikkeld voor boten en voertuigen in agressieve omgevingen. Het blijft plakken, ook als het regent en het spoelt het zout niet direct weg. Merken als Park Tool, Finish Line of Motul hebben speciale "marine" of "corrosion inhibitor" vetten.
Een busje kost ongeveer €10 tot €15. Breng dit royaam aan op de crankspindel en rondom de seal van het lager.
Daarnaast is een anti-corrosie spray onmisbaar. Dit is geen smerend vet, maar een dunne film die water verdringt en een barrière vormt.
Producten als GT85, Boeshield T9 of specifieke anti-roest sprays van Muc-Off zijn ideaal. Spuit dit op de crankarmen, de boutjes, de derailleurhangers en de buitenkant van je trapaslagers. De spray trekt in kiertjes en zorgt dat vocht geen kans krijgt.
Een busje kost tussen de €8 en €12. Behandel je fiets hiermee voordat de winter echt losbarst.
Schoonmaakfouten die roestvorming versnellen
Hoe je je fiets schoonmaakt in de winter is net zo belangrijk als het vet. Een veelgemaakte fout is het gebruiken van agressieve ontvetters op je trapas.
Ontvetters verwijderen niet alleen vuil, maar ook de beschermende vetlaag die je net zo zorgvuldig hebt aangebracht. Bovendien kunnen ontvetters in de naden van de lagerseals trekken en de afdichting aantasten. Gebruik liever een milde fietsreiniger en warm water.
Spoel het zout eraf, maar maak je fiets niet meteen kurkdroog. Een andere doodzonde: je fiets nat wegzetten in een schuur die niet vorstvrij is.
Als er water in je lagers zit en het vriert, zet het water uit. Dit kan de lagerseals beschadigen of de lagers zelf kapot drukken. Zet je fiets na een regenachtige of natte rit altijd even droog. Gebruik een doek.
Veelgestelde vragen
En zet hem bij voorkeur binnen of op een plek zonder vorst. Als je je fiets nat in de schuur zet, creëer je een sauna voor roest.
Kunnen keramische lagers roesten?
Ja en nee. De keramische kogels zelf roesten nooit.
Ze zijn van keramiek (siliciumnitride) en dat is volledig roestvrij. Maar de lopende race, de ring waar de kogels op lopen, is vaak van staal. Als die stalen race niet goed gecoat is, kan die wel degelijk roesten. De roest kan de beweging belemmeren en het lager onbruikbaar maken.
Daarom is een goede coating zo belangrijk. Hoe bescherm ik mijn fiets tegen pekel?
Het beste wat je kunt doen is na elke rit door de pekel je fiets afspoelen met koud water.
Doe dit bij voorkeur buiten of in een wasbox. Verwijder het zout. Daarna droogmaken en inspuiten met een waterafstotende spray of beschermen met vet. Zorg dat je ketting en cassette schoon en ingevet zijn.
Zout zuigt vocht en versnelt slijtage enorm. Welk vet is het beste tegen roest?
Voor trapaslagers is een waterafstotend vet essentieel.
Marine grease is de gouden standaard voor de winter. Het is dik en plakkerig. Voor de smering van de lagers zelf (als je die openmaakt) zijn er speciale lagervetten die water afstoten.
Finish Line Marine Grease of Motul Paste Protecteur zijn goede opties. Ze kosten rond de €10-€15 per tube.
Waarom zit er water in mijn trapas?
Water loopt altijd naar het laagste punt. Als je fiets nat is of als het regent, loopt water via de openingen bij de zadelpen, de stuurpen, of de interne kabelgeleiding het frame in. Als je trapas niet goed geseald is of als de frame-drainage verstopt is, blijft dat water binnen staan. Controleer dit regelmatig.
Is WD40 goed tegen roest op de fiets?
Standaard WD40 is een waterverdrijver (Water Displacement). Het is prima om na het wassen vocht weg te halen uit kiertjes.
Maar het is geen goed smeermiddel en het beschermt niet langdurig tegen roest.
Het spoelt snel weg. Gebruik liever een specifieke anti-corrosie spray voor fietsen of een echte kettingoli met teflon. WD40 is handig voor directe actie, maar niet als langdurige bescherming.