Cadans- en snelheidsverschillen compenseren tussen 650b en 700c wielen in de software
Je staat op het punt om je banden te wisselen. Misschien van die smalle 700c racebandjes naar wat bredere 650b gravelbanden voor meer comfort.
Je fietst een stukje en kijkt op je scherm: je gemiddelde snelheid ligt een stuk lager en je cadans is hoger dan normaal.
Wat is er aan de hand? Je data klopt niet meer. Het gaat niet om je fysieke prestatie, maar om hoe je fietscomputer de wereld ziet.
De omvang van je wielen is veranderd, en zonder de juiste softwarematige aanpassing, liegt je fietscomputer tegen je. Dit is een klassiek probleem voor iedereen die wisselt tussen een racefiets en een gravelbike, of simpelweg van wielmaat verandert. Gelukkig is het oplossen vaak een kwestie van een paar drukken op de knoppen van je fietscomputer. Laten we eens kijken hoe je de cadans- en snelheidsverschillen tussen 650b en 700c wielen in de software netjes compenseert.
De invloed van wielmaat op cadans en snelheid
Het draait allemaal om de rolomtrek. Dat is de afstand die je band aflegt bij één volledige omwenteling.
Een 700c wiel (ook wel 28 inch genoemd) is in de basis groter dan een 650b wiel (27,5 inch). Maar het verhaal is genuanceerder. De band die je erop legt, bepaalt de uiteindelijke grootte.
Een 650b wiel met een brede 47mm band heeft vaak ongeveer dezelfde totale buitendiameter als een 700c wiel met een smalle 28mm raceband.
Dit is een bekende truc in de fietswereld om een lage, stabiele geometrie te behouden terwijl je het comfort van een dikkere band toevoegt. Toch is de rolomtrek zelden identiek. Waar merk je dat? In je versnellingen.
Als je met je 650b setje dezelfde snelheid wilt rijden als met je 700c setje, moet je sneller trappen. Je cadans gaat omhoog.
De software in je fietscomputer weet dit niet automatisch. Zonder correctie zal hij een lagere snelheid registreren bij hetzelfde aantal trappen per minuut.
Je vermogen klopt nog steeds, maar je snelheid en dus je gemiddelde en ritmische data zijn compleet verstoord.
Waarom 650b andere data geeft dan 700c
Stel je voor: je fietst met een gemiddelde cadans van 90 toeren per minuut. Met je 700c wielen en een 28mm band meet je computer een snelheid van 30 km/u.
Je wisselt naar 650b wielen met een 47mm band. Je trapt nog steeds 90 toeren per minuut, maar je fietst nu bijvoorbeeld maar 28 km/u.
De computer denkt dat je trager bent, maar in werkelijkheid is je fiets kleiner geworden. De meeste fietscomputers gebruiken een interne magnetische snelheidssensor. Deze telt hoe vaak een magneetje op je wiel voorbij de sensor op je frame komt.
Op basis van de ingestelde wielomtrek berekent de computer de afgelegde weg en dus je snelheid. Als je de wielmaat niet aanpast, klopt de basis van deze berekening niet.
GPS-data is hier een interessante tegenpool. De GPS-satellieten zien je feitelijke snelheid. Ze weten niets van je wielomtrek. Je zult dus een verschil zien tussen de 'snelheid' die je sensor meet (die van je wielomtrek afhangt) en de 'snelheid' die je GPS registreert. Door je wielomtrek correct in te stellen, zorg je dat deze twee datastromen weer met elkaar matchen.
Wielomtrek correct instellen in je fietscomputer
Gelukkig is dit een simpele softwarematige fix. De basis is het handmatig invoeren van de juiste rolomtrek in millimeters.
Je kunt dit op twee manieren doen: met een meetlint of via de automatische kalibratiefunctie. Handmatige meting (de roll-out test): Dit is de meest nauwkeurige manier. Zet je fiets met het ventiel op de grond.
Markeer de grond bij het ventiel. Draag je helm (belangrijk!) en rol je fiets precies één volle omwenteling naar voren, zonder te draaien aan het stuur.
Markeer de grond weer bij het ventiel. Meet de afstand tussen de twee markeringen. Dat is je rolomtrek.
Dit getal voer je in. Automatische kalibratie via GPS: Moderne fietscomputers van merken als Garmin (Edge serie) en Wahoo (ELEMNT serie) hebben een slimme functie.
Ze vergelijken de rotaties van je snelheidssensor met de GPS-afstandsdata terwijl je fietst.
Na een paar kilometer fietsen op een redelijk open stuk weg, kan de computer zelf berekenen wat de juiste wielomtrek is en deze voor je instellen. Dit werkt vaak heel goed. Om dit in te stellen ga je in je fietscomputer naar 'Sensoren', selecteer je je 'Snelheidssensor' en kies je voor 'Wielomtrek' of 'Kalibratie'. Je kunt hier kiezen voor handmatige invoer of de automatische optie (vaak 'Auto Cal' of iets dergelijks genoemd).
Softwarematige compensatie voor vermogensmeters
Een veelgestelde vraag is of je vermogensmeter hier last van heeft. Het antwoord is nee.
Een vermogensmeter meet de kracht die je op de pedalen uitoefent, ongeacht hoe groot je wielen zijn.
300 watt is 300 watt, of je nu op 650b of 700c rijdt. Waar het wel interessant wordt, is bij de software die je vermogen relateert aan je snelheid, zoals je 'virtuele vermogen' (w/kg) op platforms als Zwift. Als je wielomtrek niet klopt, klopt je virtuele snelheid niet, en dus ook je virtuele vermogen niet.
Zorg dus dat je fietscomputer je echte snelheid goed meet, dan volgt de rest vanzelf. Sommige high-end systemen, zoals de Shimano Di2 of SRAM AXS, bieden ook 'snelheidscompensatie' aan in hun software voor elektronische schakelingen, om de schakelervaring soepel te houden ongeacht je wielmaat.
Dit is echter vooral voor de rijbeleving en minder voor dataverzameling. De hoofdregel blijft: stel je wielomtrek correct in, dan klopt je data.
Testen van de nauwkeurigheid na kalibratie
Hoe weet je zeker dat je instelling klopt? Na het aanpassen van de wielomtrek in je computer is het zaak om te verifiëren.
De eerste meters na de kalibratie zijn vaak nog niet perfect. Maak een korte rit over een stuk weg waar je zeker weet dat de afstand klopt, bijvoorbeeld een fietspad met een bekende lengte of een stukje langs de snelweg met hectometerpaaltjes.
Rij een kilometer en kijk of je computer precies 1.00 km aangeeft. Als je na een kilometer al 1,05 km hebt 'gereden', weet je dat je rolomtrek te hoog is ingesteld. Pas het getal in de software dan iets aan en probeer het opnieuw.
Veelgestelde vragen
Een andere goede test is om je snelheid te vergelijken met die van een medefietser die wel de juiste instellingen heeft, of met de GPS-snelheid van je telefoon. Als je eigen sensor en je GPS ongeveer hetzelfde aangeven, zit je goed. Hoe stel ik de juiste wielomtrek in voor 650b?
Je kunt de exacte omtrek het beste meten via een roll-out test. Als je daar geen zin in hebt, kun je de automatische kalibratiefunctie via GPS op je fietscomputer gebruiken.
Voor een 650b wiel met een 47mm band is een schatting van ongeveer 2075mm vaak een goede start.
Heeft wielmaat invloed op mijn vermogensmeter?
Nee. Het gemeten vermogen (wattage) blijft volledig gelijk.
De kracht die je levert is onafhankelijk van je wielmaat. Wel veranderen je snelheid en afgelegde afstand bij een onjuiste wielomtrek, wat gevolgen heeft voor je ritmische data en je virtuele snelheid in trainingsapps. Waarom is mijn cadans hoger op 650b wielen?
Omdat de totale buitendiameter van je wiel met band kleiner is.
Om bij dezelfde versnelling en dus dezelfde verhouding tussen je trappers en je wiel eenzelfde snelheid te halen, moet je sneller trappen.
Je moet immers vaker rondgaan met je pedalen om een kleinere cirkel één keer rond te krijgen. Wat is het verschil in omtrek tussen 650b en 700c?
Dit hangt enorm af van de bandbreedte en het profiel. Een standaard 700c raceband (28mm) heeft een omtrek van ongeveer 2100mm.
Een 650b gravelband (47mm) zit vaak rond de 2070mm. Het verschil is dus kleiner dan je denkt, maar genoeg om je data te verstoren als je het niet aanpast.
Kan mijn fietscomputer automatisch de wielmaat herkennen?
Moderne fietscomputers van merken als Garmin en Wahoo kunnen de wielomtrek vaak automatisch berekenen.
Door de rotaties van de snelheidssensor te vergelijken met de GPS-afstandsdata over een bepaalde afstand, kan de computer zelf de juiste waarde bepalen. Handmatig meten is vaak iets nauwkeuriger, maar de automatische functie is voor de meeste rijders perfect.